biologia

„A Ty wiesz, że geny można przenosić między organizmami?” Magdalena Fikus o nauce swojej młodości [E25]

Na studia poszła kiedy umarł Stalin, zaczynała je w Odessie. Potem była Moskwa, a na ostatni rok wróciła do Polski. Miała staż na Standfordzie. Na jej oczach biofizyka i genetyka rozwijały się w błyskawicznym tempie. Była świadkiem rozwoju kontrowersji i społecznych lęków wobec inżynierii genetycznej. Wiele lat życia poświęciła na popularyzację wiedzy i nauki. Prof….

Read More

Ewolucyjny wyścig zbrojeń. O potyczkach patogenów z ich ofiarami (w tym nami) [E24]

Dlaczego wirusy przeskakują między gatunkami? Czy możemy to powstrzymać? I w zasadzie, dlaczego patogeny są pato, czyli nie moglibyśmy wszyscy żyć w zgodzie? W Radiu Naukowym rozmawiamy o niekończącym się wyścigu zbrojeń między patogenami, a ich ofiarami. Jest o medycznych zastosowaniach nicieni, pochodzeniu wirusa HIV, a także o tym, czy może kiedyś przyjść zaraza, która…

Read More

Czy dziedziczenie traumy istnieje? O epigenetyce słów kilka [E19]

Odkrycia naukowe inspirują najróżniejsze dziedziny życia, niestety nie zawsze efekty tych inspiracji są mądre. A im dane zjawisko jest trudniejsze, im głębszych studiów wymaga, tym – paradoskalnie – większe (pozanaukowe) triumfy święci. Taki los od lat spotyka fizykę kwantową, która ma być uzasadnieniem dla wszelkiej maści głupotek 🤯 Inną dziedziną, która wpadła w pułapkę jest…

Read More

Czy kiedyś wszystko było większe? O megafaunie, megaflorze i megafundze [E14]

Zauropod o długości ponad 30 metrów (to bardzo ostrożne szacunki). Zwierzę podobne do leniwca wielkości dzisiejszego słonia – słynne megatherium. Prototaxites, ogromny, ośmiometrowy na wysokość grzyb. Te wszystkie organizmy już nie istnieją. Oglądając ich różne wizualizacje zawsze miałam wrażenie, że współczesny świat jest nieco skarlały; że to kiedyś wszystko było większe, potężniejsze. Postanowiłam zweryfikować to…

Read More

Wielkie WOW w biologii. Sztuczna inteligencja świetnie przewiduje strukturę 3D białek [E13]

Białka to podstawa. Są w każdej komórce naszego ciała i pełnią rozmaite funkcje. Budują, transportują, odbierają sygnały, powodują ruch… W uproszczeniu, to takie sznurki, składające się z aminokwasów. Ale – co fascynujące – sama informacja o tym, z jakich aminokwasów składa się białko, nie wystarcza do zrozumienia, jaką funkcję pełni. Potrzebna jest wiedza o jego…

Read More

Pigułka wiedzy o genetyce człowieka [E10]

Wiecie, że w naszym DNA są fragmenty pochodzące od wirusów? Wydaje mi się to bardzo ciekawe, szczególnie teraz, gdy o wirusach (jednym konkretnie) słyszymy niemal codziennie. A to dopiero początek fascynujących i bardzo przystępnie podanych treści, jakie możecie przeczytać w książce prof. Ewy Bartnik „Co kryje się w naszych genach? Największa łamigłówka ludzkości” (wyd. Zwierciadło)….

Read More

Co Ty wiesz o największym organie swojego ciała? [E08]

Ma podwójną naturę: jest wytrzymała i delikatna jednocześnie. Potrafi się regenerować, ale to jej stan wyraźnie pokazuje nasz wiek. To na niej pojawia się najczęstszy nowotwór człowieka, o którym najpewniej… nigdy nie słyszeliście. Sama byłam zaskoczona, kiedy wyczytałam to w książce Pauliny Łopatniuk „Na własnej skórze. Mała książka o wielkim organie” wydanej przez Wydawnictwo Poznańskie….

Read More

Borowiki to tylko wierzchołek góry grzybowej. Mykologiczna opowieść wiligijna [E05]

Święta to festiwal grzybów. Ale owocniki borowików i pogrzybków to tylko maleńki fragment ich przebogatego świata. Poznałam go dobrze dzięki dr hab. Marcie Wrzosek, mykolożce, czyli badaczce grzybów, z Uniwersytetu Warszawskiego. Marta to mądra badaczka, fantastyczna popularyzatorka i rozmówczyni. Razem napisałyśmy książkę „W czym grzyby są lepsze od ciebie?”. Chciałam się z Wami podzielić atmosferą…

Read More

Pandemia a nasza ewolucja, czyli dlaczego męczy nas ograniczanie kontaktów? [E02]

W ciągu 2020 roku musieliśmy nagle nauczyć się żyć w świecie, w którym kontakty z innymi są bardzo ograniczone. Kluczowy stał się dystans społeczny. Dla większości z nas to trudne… Ale właściwie dlaczego tak jest? Życie w grupach to sporo wysiłku. Trzeba negocjować, ustępować, ustalać hierarchię. Wcale nie trzeba się tak męczyć, wiele zwierząt prowadzi…

Read More