astrofizyka

Wielki Wybuch – czyli co było na początku Wszechświata i skąd to wiemy [E60]

Przez tysiące lat ludzie myśleli albo, że Wszechświat istniał od zawsze, albo że został stworzony 6 tysięcy lat wcześniej, czy coś w tym rodzaju. Dopiero powstanie ogólnej teorii względności było przełomem – mówi w Radiu Naukowym dr Stanisław Bajtlik z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN. – Już w latach 20.  ubiegłego wieku odkryto, że…

Read More

Czarna dziura i gwiazda neutronowa po raz pierwszy widziane razem [E52]

Czarna dziura pochłaniająca gwiazdę neutronową – obserwację dwóch takich zdarzeń pod koniec czerwca 2021 r. ogłosiły detektory fal grawitacyjnych Ligo i Virgo. Istnienie par takich ekstremalnych ciał było przewidywane, ale nie do końca pewne. – Oczekiwano, że może być je widać w promieniowaniu radiowym… szukano ich, przez dziesiątki lat i nikt ich nie widział. I…

Read More

Gwiazdy neutronowe – ekstremalne, tajemnicze i bardzo ci bliskie [E23]

Słońce jest sporym obiektem. Ma średnicę ok 1,4 mln kilometrów. To teraz wyobraźcie sobie, że ten ogrom zostaje zgnieciony do obszaru, który zmieściłby się między warszawskim Żoliborzem a Kabatami, czyli miałby średnicę ok 20 kilometrów. Takie ekstrema w świecie istnieją – to gwiazdy neutronowe. Mamy z nimi bezpośrednie związki, bo bez nich prawdopodobnie nie byłoby…

Read More

Trochę klasyki, czyli skąd wiadomo, że coś jest czarną dziurą? [E11]

Fizycy mieli z nimi kłopot. Wynikają z rozwiązań równań matematycznych, ale opór przed przyjęciem, że takie obiekty mogą być rzeczywiste był duży. Co ciekawe, ich istnienie wynikało z pierwszych rozwiązań Ogólnej Teorii Względności Karla Schwarzschilda, czym sam Einstein był zaskoczony. Pewnie nie spodziewał się, że po 100 latach będą rozpalać wyobraźnię (astro)fizyków i amatorów tej…

Read More

Co słychać w falach grawitacyjnych? [E09]

Rejestracja fal grawitacyjnych w 2015 roku rozgrzała świat nauki i nie tylko. Chyba każdy słyszał o tym majstersztyku naukowo-technologicznym. Ale co najważniejsze, ta detekcja niczego nie zamykała, ona otworzyła nową astronomię: astronomię fal grawitacyjnych. Dlatego w dziewiątym odcinku Radia Naukowego sprawdzam, czego nowego, przez te kilka lat, dowiedzieliśmy się o Wszechświecie. Fale grawitacyjne rejestrowane przez…

Read More