Członkini PAN, kierowniczką Centrum Badań Stosowanych nad Zdrowiem i Zachowaniami Zdrowotnymi na Unwiersytecie SWPS. Badaczka zajmująca się psychologią zdrowia i psychologią kliniczną. Interesuje się psychologicznymi wyznacznikami zachowań zdrowotnych (np. dieta, aktywność fizyczna, profilaktyka zdrowotna) oraz czynnikami poprawiającymi jakość życia wśród osób, które przeżyły skrajny stres lub zmagają się z chorobą przewlekłą. Projektuje interwencje służące zmianie zachowań, przekonań poprawie zdrowia oraz ocenia ich efektywność. Wraz z zespołem prowadziła badania dotyczące interwencji i polityk dotyczących ograniczania nadwagi i otyłości w krajach europejskich (projekty BETTER4U, OBCT, CO-CREATE), psychospołecznych czynników w prewencją raka piersi (MELIORA) czy determinantów włączania alternatywnych protein do diety (LIKE-A-PRO). Na Wydziale Psychologii we Wrocławiu prowadzi zajęcia z zakresu psychologii zdrowia.
Wyobraźmy sobie, że polskie państwo zakazuje reklam, dajmy na to, chipsów i słodkich napojów gazowanych i pozwala je wystawiać tylko na jednej, nisko położonej półce w głębi supermarketu. Część z nas zareaguje na taki pomysł irytacją: dlaczego ktoś nas, dorosłych ludzi, upupia i wychowuje? Mamy prawo podejmować własne decyzje! – Teraz też jesteśmy bardzo upupieni, tylko przez producentów czego innego i reklamodawców czego innego – ocenia prof. Aleksandra Łuszczyńska, kierowniczka Centrum Badań Stosowanych nad Zdrowiem i Zachowaniami Zdrowotnymi Uniwersytetu SWPS i członkini Polskiej Akademii Nauk. Rozmawiamy o psychologii zdrowia i tym, co sprawia, że choć teoretycznie wiemy, co dla nas dobre, to trudno nam wybierać marchewkę zamiast chipsów i wysiłek fizyczny zamiast serialu na kanapie.

Badania nie pozostawiają wątpliwości: jesteśmy bombardowani treściami o jedzeniu, co ma wpływ na nas wszystkich, ale szczególnie niekorzystny na dzieci. W ciągu 3 godzin scrollowania mediów społecznościowych młody człowiek w wieku 10-16 lat widzi aż 10 000 przekazów dotyczących żywności! Jeśli w rezultacie nie odmawia sobie wysoko przetworzonych, kalorycznych przysmaków, to ma to negatywny wpływ na jego mózg. – Są problemy z dojrzewaniem tego obszaru centralnego układu nerwowego, czyli mózgu, który odpowiada za hamowanie – wyjaśnia prof. Łuszczyńska. Część mózgu odpowiedzialna za kontrolę impulsów nie rozwija się prawidłowo i dużo łatwiej nam potem ulegać zachciankom – naukowcy nie wiedzą jeszcze, czy takie zmiany są trwałe, ale na pewno długofalowe.
Zmiana nawyków związanych z odżywianiem i ruchem zwykle przychodzi nam bardzo trudno. Mamy skłonność do rzucania się na głęboką wodę, a tymczasem cele powinny być mierzalne i realistyczne. Muszą wiązać się z pewnym wysiłkiem, ale też być konkretne i wykonalne. – Cele, które są mierzalne, czyli wiemy, po czym rozpoznamy, że realizujemy cel. To są tak zwane cele SMART – tłumaczy badaczka. Czyli nie: od dziś nie jem słodyczy i nie piję napojów gazowanych, tylko: od dziś zamiast Fanty piję wodę z cytryną. Niby prosta sprawa, a daje bardzo dużo. – Mam już takie doświadczenie, że panuję nad jakąś częścią moich zachowań i mojego świata, w którym żyję, to mogę spróbować dodać sobie coś jeszcze, co będzie mnie zbliżało w kierunku tych moich ważnych, własnych kroków i ważnych celów – mówi.
WHO zaleca 150 minut średnio intensywnej aktywności fizycznej w tygodniu, na przykład taniec czy szybki spacer, plus trochę ćwiczeń siłowych i oporowych. Drugą ważną kwestią jest to, że powinniśmy unikać długiego siedzenia. Może się wydawać, że nie ma znaczenia, czy rozmowę telefoniczną w pracy przeprowadzimy siedząc przy biurku, czy spacerując po biurze. A jednak coraz więcej badań wskazuje, że różnica jest ogromna. – Mamy coraz więcej dowodów na to, że jeżeli przerywamy te długie bloki siedzenia i dzielimy je na krótsze, zmienia nam się gospodarka hormonalna takich hormonów, które są odpowiedzialne m.in. za transport różnego rodzaju substancji odżywczych – mówi prof. Łuszczyńska. A więc, drodzy słuchacze, wstajemy na parę skłonów, trzy podskoki i kilka kroków!
W odcinku usłyszycie też, jak rozmawiać z bliskimi, którzy mierzą się z otyłością lub nieprawidłowym odżywianiem, co zrobić, żeby wprowadzanie zdrowych nawyków było skuteczniejsze, i dlaczego tak trudno wprowadzać zmiany na poziomie społecznym.
Rozmowa jest drugą odsłoną cyklu wywiadów z wybitnymi badaczkami, członkiniami Polskiej Akademii Nauki, jaki powstaje we współpracy Radia Naukowego i PAN. Kolejne rozmowy już wkrótce!
Członkini PAN, kierowniczką Centrum Badań Stosowanych nad Zdrowiem i Zachowaniami Zdrowotnymi na Unwiersytecie SWPS. Badaczka zajmująca się psychologią zdrowia i psychologią kliniczną. Interesuje się psychologicznymi wyznacznikami zachowań zdrowotnych (np. dieta, aktywność fizyczna, profilaktyka zdrowotna) oraz czynnikami poprawiającymi jakość życia wśród osób, które przeżyły skrajny stres lub zmagają się z chorobą przewlekłą. Projektuje interwencje służące zmianie zachowań, przekonań poprawie zdrowia oraz ocenia ich efektywność. Wraz z zespołem prowadziła badania dotyczące interwencji i polityk dotyczących ograniczania nadwagi i otyłości w krajach europejskich (projekty BETTER4U, OBCT, CO-CREATE), psychospołecznych czynników w prewencją raka piersi (MELIORA) czy determinantów włączania alternatywnych protein do diety (LIKE-A-PRO). Na Wydziale Psychologii we Wrocławiu prowadzi zajęcia z zakresu psychologii zdrowia.