Otwórz schowek Brak ulubionych odcinków
Dlaczego trudno jest się ruszyć z kanapy? O psychologii zdrowia | prof. Aleksandra Łuszczyńska

Dlaczego trudno jest się ruszyć z kanapy? O psychologii zdrowia | prof. Aleksandra Łuszczyńska

Pobierz Dodaj do ulubionych

Udostępnij odcinek

Pobierz Dodaj do ulubionych

Udostępnij odcinek

Dodaj do ulubionych
Pobierz odcinek

Udostępnij odcinek

prof. Aleksandra Łuszczyńska

prof. Aleksandra Łuszczyńska

Członkini PAN, kierowniczką Centrum Badań Stosowanych nad Zdrowiem i Zachowaniami Zdrowotnymi na Unwiersytecie SWPS. Badaczka zajmująca się psychologią zdrowia i psychologią kliniczną. Interesuje się psychologicznymi wyznacznikami zachowań zdrowotnych (np. dieta, aktywność fizyczna, profilaktyka zdrowotna) oraz czynnikami poprawiającymi jakość życia wśród osób, które przeżyły skrajny stres lub zmagają się z chorobą przewlekłą. Projektuje interwencje służące zmianie zachowań, przekonań poprawie zdrowia oraz ocenia ich efektywność. Wraz z zespołem prowadziła badania dotyczące interwencji i polityk dotyczących ograniczania nadwagi i otyłości w krajach europejskich (projekty BETTER4U, OBCT, CO-CREATE), psychospołecznych czynników w prewencją raka piersi (MELIORA) czy determinantów włączania alternatywnych protein do diety (LIKE-A-PRO). Na Wydziale Psychologii we Wrocławiu prowadzi zajęcia z zakresu psychologii zdrowia.

Wyobraźmy sobie, że polskie państwo zakazuje reklam, dajmy na to, chipsów i słodkich napojów gazowanych i pozwala je wystawiać tylko na jednej, nisko położonej półce w głębi supermarketu. Część z nas zareaguje na taki pomysł irytacją: dlaczego ktoś nas, dorosłych ludzi, upupia i wychowuje? Mamy prawo podejmować własne decyzje! – Teraz też jesteśmy bardzo upupieni, tylko przez producentów czego innego i reklamodawców czego innego – ocenia prof. Aleksandra Łuszczyńska, kierowniczka Centrum Badań Stosowanych nad Zdrowiem i Zachowaniami Zdrowotnymi Uniwersytetu SWPS i członkini Polskiej Akademii Nauk. Rozmawiamy o psychologii zdrowia i tym, co sprawia, że choć teoretycznie wiemy, co dla nas dobre, to trudno nam wybierać marchewkę zamiast chipsów i wysiłek fizyczny zamiast serialu na kanapie.

Badania nie pozostawiają wątpliwości: jesteśmy bombardowani treściami o jedzeniu, co ma wpływ na nas wszystkich, ale szczególnie niekorzystny na dzieci. W ciągu 3 godzin scrollowania mediów społecznościowych młody człowiek w wieku 10-16 lat widzi aż 10 000 przekazów dotyczących żywności! Jeśli w rezultacie nie odmawia sobie wysoko przetworzonych, kalorycznych przysmaków, to ma to negatywny wpływ na jego mózg. – Są problemy z dojrzewaniem tego obszaru centralnego układu nerwowego, czyli mózgu, który odpowiada za hamowanie – wyjaśnia prof. Łuszczyńska. Część mózgu odpowiedzialna za kontrolę impulsów nie rozwija się prawidłowo i dużo łatwiej nam potem ulegać zachciankom – naukowcy nie wiedzą jeszcze, czy takie zmiany są trwałe, ale na pewno długofalowe.

Zmiana nawyków związanych z odżywianiem i ruchem zwykle przychodzi nam bardzo trudno. Mamy skłonność do rzucania się na głęboką wodę, a tymczasem cele powinny być mierzalne i realistyczne. Muszą wiązać się z pewnym wysiłkiem, ale też być konkretne i wykonalne. – Cele, które są mierzalne, czyli wiemy, po czym rozpoznamy, że realizujemy cel. To są tak zwane cele SMART – tłumaczy badaczka. Czyli nie: od dziś nie jem słodyczy i nie piję napojów gazowanych, tylko: od dziś zamiast Fanty piję wodę z cytryną. Niby prosta sprawa, a daje bardzo dużo. – Mam już takie doświadczenie, że panuję nad jakąś częścią moich zachowań i mojego świata, w którym żyję, to mogę spróbować dodać sobie coś jeszcze, co będzie mnie zbliżało w kierunku tych moich ważnych, własnych kroków i ważnych celów – mówi.

WHO zaleca 150 minut średnio intensywnej aktywności fizycznej w tygodniu, na przykład taniec czy szybki spacer, plus trochę ćwiczeń siłowych i oporowych. Drugą ważną kwestią jest to, że powinniśmy unikać długiego siedzenia. Może się wydawać, że nie ma znaczenia, czy rozmowę telefoniczną w pracy przeprowadzimy siedząc przy biurku, czy spacerując po biurze. A jednak coraz więcej badań wskazuje, że różnica jest ogromna. – Mamy coraz więcej dowodów na to, że jeżeli przerywamy te długie bloki siedzenia i dzielimy je na krótsze, zmienia nam się gospodarka hormonalna takich hormonów, które są odpowiedzialne m.in. za transport różnego rodzaju substancji odżywczych – mówi prof. Łuszczyńska. A więc, drodzy słuchacze, wstajemy na parę skłonów, trzy podskoki i kilka kroków!

W odcinku usłyszycie też, jak rozmawiać z bliskimi, którzy mierzą się z otyłością lub nieprawidłowym odżywianiem, co zrobić, żeby wprowadzanie zdrowych nawyków było skuteczniejsze, i dlaczego tak trudno wprowadzać zmiany na poziomie społecznym.

Rozmowa jest drugą odsłoną cyklu wywiadów z wybitnymi badaczkami, członkiniami Polskiej Akademii Nauki, jaki powstaje we współpracy Radia Naukowego i PAN. Kolejne rozmowy już wkrótce!

Dodane:
prof. Aleksandra Łuszczyńska

prof. Aleksandra Łuszczyńska

Członkini PAN, kierowniczką Centrum Badań Stosowanych nad Zdrowiem i Zachowaniami Zdrowotnymi na Unwiersytecie SWPS. Badaczka zajmująca się psychologią zdrowia i psychologią kliniczną. Interesuje się psychologicznymi wyznacznikami zachowań zdrowotnych (np. dieta, aktywność fizyczna, profilaktyka zdrowotna) oraz czynnikami poprawiającymi jakość życia wśród osób, które przeżyły skrajny stres lub zmagają się z chorobą przewlekłą. Projektuje interwencje służące zmianie zachowań, przekonań poprawie zdrowia oraz ocenia ich efektywność. Wraz z zespołem prowadziła badania dotyczące interwencji i polityk dotyczących ograniczania nadwagi i otyłości w krajach europejskich (projekty BETTER4U, OBCT, CO-CREATE), psychospołecznych czynników w prewencją raka piersi (MELIORA) czy determinantów włączania alternatywnych protein do diety (LIKE-A-PRO). Na Wydziale Psychologii we Wrocławiu prowadzi zajęcia z zakresu psychologii zdrowia.

Obserwuj Radio Naukowe

Ulubione

Przejdź do treści