Styczeń w Radiu Naukowym. Nie przegap wybornych odcinków!
Wśród YouTuberów panuje przekonanie, że styczeń jest najsłabszym miesiącem, jeśli chodzi o zasięgi. U nas się to nie sprawdziło 😊 Miesiąc miał aż pięć czwartków, czyli pięć nowych mocnych odcinków. Przypominamy je w kolejności publikacji:
01.01 nr 282 Rewolucja neolityczna na terenie współczesnej Polski
Prof. Iwona Sobkowiak-Tabaka z Wydziału Archeologii UAM w Poznaniu opowiadała o najstarszych osadach ludzkich na terenie dzisiejszej Polski, o społecznościach neolitycznych, jak żyły, jak mieszkały, skąd naukowcy to wiedzą. To najpopularniejszy odcinek stycznia!
W odcinku prof. Sobkowiak-Tabaka przedstawia też propozycję ciekawych archeologicznie miejsc, które można zwiedzić w Polsce. Lista „must see” się wydłuża!
Opinie
Użytkownik Jerzy: „Wspaniała i niezwykle ciekawa historia. Piękna, spokojna narracja Pani Profesor. Do tego ten ciepły głos, który pięknie to opisuje. Jestem pod wrażeniem”. // Jak pisze użytkownik janzie5100: „Mądrych kobiet to aż miło posłuchać, dziś przypomniałem sobie jeszcze poprzednią rozmowę z Panią profesor, super, <<odcisk palca w wypalonej glinie, odprysk złota w popiele ogniska>>” (doceniamy cytat! Pozdro dla kumatych!)
08.01 nr 283 Czy AI zrodzi nową matematykę?
Dr Bartosz Naskręcki, prodziekan Wydziału Matematyki i Informatyki UAM w Poznaniu, jest członkiem międzynarodowego zespołu badawczego FrontierMath. Zespół pracuje nad stworzeniem bazy nowych, niepublikowanych wcześniej problemów matematycznych, żeby sprawdzić, jak sobie z nimi radzi AI. W odcinku rozmawialiśmy o ogromnym przełomie, jakim jest dla matematyki stworzenie modeli językowych sztucznej inteligencji, i o nowych perspektywach, jakie to ze sobą niesie. Dr Naskręcki to matematyk nie tylko zdolny, ale i charyzmatyczny (rzadki gatunek, tym cenniejszy), solidny gaduła – a takich nam w RN potrzeba!
Opinie
Użytkownik HUW-05039 pisze: „Około 7 minuty doszedłem do wniosku, że super podcast. A później było już tylko lepiej”. Wtóruje mu użytkownik Jerzy: „Rozmówca robi wrażenie nie tylko znajomością tematu czy talentem popularyzacji wiedzy, ale przede wszystkim szerokim ujęciem zagadnienia AI. Dziękuję za ten odcinek!”.
15.01 nr 284 Samotność szkodzi zdrowiu fizycznemu. Trudny do wyjaśnienia fenomen.
Prof. Łukasz Okruszek z Instytutu Psychologii PAN bada wpływ samotności na ludzki mózg i ogólne zdrowie. W odcinku opowiadał m.in. o tym, jak łączyć subiektywne ankiety psychologiczne z badaniami mózgu np. za pomocą EEG, jakie efekty zdrowotne ma długotrwała subiektywnie odczuwana samotność i jakie utrwalone w psychologii badania udało się podważyć. Temat jest niezwykle ważny społecznie, dlatego szczególnie polecamy uwadze.
Jak większość psychologicznych tematów, ten odcinek wzbudził nieco dyskusji.
Opinie
Użytkowniczka Margritth: „Wychodzi na to, że nie samotność jako taka <<skraca życie>>, tylko fakt, że niektórych ludzi frustruje i zadręcza. Czyli to, co nas zabija to frustracja i udręka. Czynnikiem wywołującym dla każdego jest coś innego, bo to indywidualna sprawa. Proszę więc nie demonizować samotności”. Ale pojawiły się też głosy entuzjazmu i zachęty, jak od użytkownika vstm3950: „Panie Okruszek, mógłbyś Pan ebooki czytać zawodowo, masz ładny, otulający głos”.
22.01 nr 285 Ciepło, ciepło, gorąco…? Czyżbyśmy zbliżali się do rozwiązania zagadki etnogenezy Słowian?
Prof. Marcin Wołoszyn, archeolog z Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz Instytutu Historii i Kultury Europy Wschodniej im. Leibniza w Lipsku, opowiadał o wnioskach z badań zespołu HistoGenes.
Naukowcy badają w nim populacje żyjące w Europie od V do IX wieku, łącząc metody archeologiczne, historyczne i antropologiczne z genetyką. Sporo w odcinku informacji o tym, jakie nowe informacje i poszlaki o dawnych Słowianach udało się pozyskać i jakie teorie one wspierają, ale też o tym, jak dużo jeszcze nie wiemy i dlaczego prawdopodobnie się nie dowiemy. Wyniki projektu HistoGenes dostarczyły argumentów na rzecz tej teorii, że Słowianie to ludność napływowa. Co rzecz jasna nie kończy sporu.
To również odcinek ze znakomitą słuchalnością i bardzo chwalony. Prof. Wołoszyn ma niepowtarzalną osobowość… i tempo mówienia! Bodaj pierwszy raz niektórzy zgłaszali, że musieli zmniejszyć tempo odtwarzania, żeby nadążyć 😊
Opinie
Plejadianka pisze tak: „Czytałam sporo o badaniach pana profesora, ale pierwszy raz miałam przyjemność posłuchać. I jestem zachwycona! Jednocześnie bardzo charyzmatyczna i wnikliwa osoba. Naprawdę dogłębnie rozumie na wielu płaszczyznach przedmiot swoich badań i fantastycznie o tym opowiada. Zazdroszczę wszystkim, którzy z profesorem mieli możliwość pracować, jego studentom i liczę, że częściej będę miała okazję posłuchać podcastów i wywiadów z jego udziałem”.
29.01 nr 286 Płazy – od 350 mln lat nie mogą doczekać się szacunku! Nadrabiamy to w RN
Dr inż. Mikołaj Kaczmarski z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu porozmawiał ze mną o płazach. W rozmowie pada mnóstwo ciekawostek o tych niezwykłych, ewolucyjnie bardzo starych stworzeniach. Mówiliśmy o niesamowitym cyklu przeobrażania się z kijanki w płaza bezogonowego, o tym, jakie sprytne strategie na przechytrzenie innych zwierząt miewają płazy, a także jakiej ochrony i pomocy ze strony ludzi potrzebują. Bywa również humorystycznie, jak w wątku o samcach żab, które mylą piłki tenisowe z samicami; ich szanse na rozród raczej spadają ☹
Użytkowniczka aniamadej2707 pisze tak: „Bardzo dziękuję za ten odcinek.❤ Zbyt mało mówi się o płazach i stosunkowo niewielu ludzi dorosłych wie o ich istnieniu… O żabie każdy słyszał, wielu widziało i prawie wszyscy się ich brzydzą. 😞 A salamandry są w powszechnej opinii jaszczurkami… Taki mamy stan wiedzy. Wielka szkoda, bo płazy są nie tylko bardzo pożyteczne, ale niezwykle interesujące i do tego po prostu piękne”.
Styczeń – nie tylko odcinki
Z drukarni dojechał do magazynu naszego Wydawnictwa RN dodruk trzech książek: „Mapomatyka. Jak mapy prowadzą nas i zwodzą” Pauliny Rowińskiej, „W czym grzyby są lepsze od ciebie?” Marty Wrzosek i moja oraz „Ziemie. Historie odzyskiwania i utraty” Karoliny Ćwiek-Rogalskiej. Polecamy wszystkie nasze publikacje https://wydawnictworn.pl/
Ukazał się również numer magazynu ACADEMIA Polskiej Akademii Nauk, który gościnnie poprowadziłam – była to bardzo ciekawa przygoda! Magazyn możecie czytać tutaj https://academia.pan.pl/academia-nr-2-2025-spoleczna-odpowiedzialnosc-nauki/
Konferencja „Odważne w Nauce”
Będę miała przyjemność wystąpić na konferencji Odważne w Nauce, 13 lutego w Krakowie. Zostawiam link dla zainteresowanych, jeszcze można się rejestrować: https://odwaznewnauce.pl/odwaznewnauce2026/
Z opisu organizatorek:
Konferencja Odważne w Nauce 2026 to przestrzeń, w której spotykają się naukowczynie, studentki, doktorantki, naukowcy oraz wszyscy, którzy kochają naukę. Łączy nas wspólna idea – pokazywać, że nauka potrzebuje różnorodności, odwagi i autentyczności.
W Krakowie porozmawiamy o odwadze w codzienności badawczej – o decyzjach, które wymagają przekraczania schematów, o przełamywaniu barier i o budowaniu solidarności w środowisku naukowym. To będzie dzień pełen inspiracji, praktycznej wiedzy i rozmów, które zostają na długo.
Jacy goście, jakie tematy w kolejnych nagraniach?
To wiedzą Patroni! Jeśli chcesz do nich dołączyć, zajrzyj tutaj: https://patronite.pl/radionaukowe
Udostępnij:
