Karolina Głowacka

Od idei do odkrycia. Spory o naturę (i istnienie) atomów [E28]

O atomach uczymy się już w szkole podstawowej, ich istnienie to dziś wiedza oczywista. Współcześnie wiemy też, że wcale nie są podstawowym budulcem materii, jak sobie to wyobrażano. Jak przez stulecia wyglądały dyskusje, kontrowersje i spory wokół atomów? Jak udowodniono ich istnienie? I jak to jest, że one są – choć są głównie pustką? To…

Read More

Poszukiwanie życia na Marsie i sposobu na wysłanie tam człowieka [E27]

Wytrwałość – to oznacza nazwa nowego łazika, który pracuje na Marsie. Perseverance ma wytrwale szukać śladów życia na Czerwonej Planecie, która kiedyś najprawdopodobniej w niczym nie przypominała współczesnej pustyni. Czy znajdzie? A może niedługo będziemy świadkami oglądania żywego organizmu na Marsie, bo swoją stopę postawi tam człowiek? O tym wszystkim rozmawiam z dr Agatą Kołodziejczyk….

Read More

Czy piersi powstały, by kusić mężczyzn? O ewolucji biustu samic Homo sapiens [E26]

U oragnutanic, szympansic, gorylic, gepardzic, słonic czy kotek wszystko działa logiczne – jest ciąża, jest lakcja, to powiększa się gruczoł przeznaczonych do karmienia młodych. U ludzi tej logiki brak. Kobiece piersi – po okresie dojrzewania – są powiększone stale. Nawet jeśli kobieta nigdy nie zaszła w ciążę i nigdy nie karmiła. Skąd ta wyjątkowość? Czy…

Read More

„A Ty wiesz, że geny można przenosić między organizmami?” Magdalena Fikus o nauce swojej młodości [E25]

Na studia poszła kiedy umarł Stalin, zaczynała je w Odessie. Potem była Moskwa, a na ostatni rok wróciła do Polski. Miała staż na Standfordzie. Na jej oczach biofizyka i genetyka rozwijały się w błyskawicznym tempie. Była świadkiem rozwoju kontrowersji i społecznych lęków wobec inżynierii genetycznej. Wiele lat życia poświęciła na popularyzację wiedzy i nauki. Prof….

Read More

Ewolucyjny wyścig zbrojeń. O potyczkach patogenów z ich ofiarami (w tym nami) [E24]

Dlaczego wirusy przeskakują między gatunkami? Czy możemy to powstrzymać? I w zasadzie, dlaczego patogeny są pato, czyli nie moglibyśmy wszyscy żyć w zgodzie? W Radiu Naukowym rozmawiamy o niekończącym się wyścigu zbrojeń między patogenami, a ich ofiarami. Jest o medycznych zastosowaniach nicieni, pochodzeniu wirusa HIV, a także o tym, czy może kiedyś przyjść zaraza, która…

Read More

Gwiazdy neutronowe – ekstremalne, tajemnicze i bardzo ci bliskie [E23]

Słońce jest sporym obiektem. Ma średnicę ok 1,4 mln kilometrów. To teraz wyobraźcie sobie, że ten ogrom zostaje zgnieciony do obszaru, który zmieściłby się między warszawskim Żoliborzem a Kabatami, czyli miałby średnicę ok 20 kilometrów. Takie ekstrema w świecie istnieją – to gwiazdy neutronowe. Mamy z nimi bezpośrednie związki, bo bez nich prawdopodobnie nie byłoby…

Read More

Dziury w planetach. Dlaczego istnieją i dlaczego wybuchają wulkany? [E22]

Wiecie, że na Ziemi prawdopodobnie jest ponad milion wulkanów? Dużo, prawda? Nie wszystkie jednak są tak widoczne, jak Etna, do której erupcji (widowiskowej i niebezpiecznej) doszło pod koniec lutego. Dlaczego te niezwykłe dziury w Ziemi istnieją? Dlaczego dochodzi do wybuchów? Jak szybko może pędzić lawa? O tym wszystkim w 22. odcinku Radia Naukowego. Na gościa…

Read More

Jak mrówka trafia do mrowiska, a człowiek do domu? O orientacji w przestrzeni [E21]

Jak to się dzieje że mrówka wraca do mrowiska, bociany do Polski, a my – np. chcąc wyjść z domu kierujemy się do wyjścia, a nie do szafy? Za wszystko odpowiada zdolność do orientacji w przestrzeni – W świecie zwierząt tak powszechna, że umyka nam, jak skomplikowane obliczenia – bardzo różnych mózgów – za nią…

Read More

Czy Twój mózg cię lubi? O postrzeganiu samych siebie [E20]

Oglądając zdjęcia z imprezy bacznie przyglądamy się, jak to NAS uchwycił obiektyw; zwykle bardzo negatywnie reagujemy na dźwięk naszego nagranego głosu. Dręczy nas nieśmieszny dowcip, który opowiedzieliśmy. Skąd takie skupienie na własnej osobie? I kim w zasadzie jest „ja”? Co dzisiejsze „ja”ma wspólnego z „ja” sprzed kilkunastu lat. W tym wielowątkowym odcinku będzie z nami…

Read More

Czy dziedziczenie traumy istnieje? O epigenetyce słów kilka [E19]

Odkrycia naukowe inspirują najróżniejsze dziedziny życia, niestety nie zawsze efekty tych inspiracji są mądre. A im dane zjawisko jest trudniejsze, im głębszych studiów wymaga, tym – paradoskalnie – większe (pozanaukowe) triumfy święci. Taki los od lat spotyka fizykę kwantową, która ma być uzasadnieniem dla wszelkiej maści głupotek 🤯 Inną dziedziną, która wpadła w pułapkę jest…

Read More